9 câu hỏi thường gặp về xét nghiệm ADN

Xét nghiệm ADN là một trong những phương pháp xét nghiệm huyết thống phổ biến nhất hiện nay để xác định cha con hoặc người thân trong gia đình.

Nếu bạn đang có nhu cầu xét nghiệm ADN thì trước tiên bạn cần phải hiểu rõ những thông tin cơ bản về xét nghiệm ADN với 9 câu hỏi thường gặp dưới đây.

Xét nghiệm ADN là gì?

Xét nghiệm ADN là một phương pháp phân tích và xác định các thông tin liên quan đến DNA của một cá nhân. Quá trình này bao gồm thu thập mẫu DNA từ cơ thể của người đó, sau đó phân tích các thông tin genetic tốt nhất có thể từ mẫu đó.

Thông thường, xét nghiệm ADN được sử dụng để xác định tính chất di truyền, bao gồm việc kiểm tra mối quan hệ giữa các cá nhân (như kiểm tra cha mẹ, anh chị em ruột), đánh giá nguy cơ bệnh di truyền và các bệnh liên quan đến gen, và giúp phát hiện và chẩn đoán bệnh.

Quá trình xét nghiệm ADN có thể được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích quy trình PCR (Polymerase Chain Reaction), phân tích giải trình tự, hoặc sử dụng các công nghệ mới như CRISPR-Cas9.

Ai cần phải làm xét nghiệm ADN?

Các trường hợp cần làm xét nghiệm ADN có thể bao gồm:

  • Kiểm tra quan hệ họ hàng: Xét nghiệm ADN được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, chẳng hạn như kiểm tra cha mẹ con, anh chị em ruột, ông bà, chú bác, em họ, cháu nội,…
  • Chẩn đoán bệnh di truyền: Xét nghiệm ADN có thể giúp xác định nguyên nhân của các bệnh di truyền, chẳng hạn như bệnh Down, Edwards, Patau, …
  • Đánh giá nguy cơ bệnh: Xét nghiệm ADN cũng có thể giúp tầm soát ung thư
  • Định danh tội phạm: Xét nghiệm ADN cũng được sử dụng để giúp nhận dạng tội phạm, đặc biệt là trong các vụ án liên quan đến tội phạm tình dục hoặc tội phạm ma túy.

Tuy nhiên, việc làm xét nghiệm ADN, đặc biệt là xét nghiệm ADN Pháp lý cần được thực hiện dưới sự giám sát của các chuyên gia y tế và luật sư có kinh nghiệm để đảm bảo tính chính xác và sự bảo mật của thông tin cá nhân.

Xét nghiệm ADN được thực hiện như thế nào?

Quá trình xét nghiệm ADN thường bao gồm các bước sau:

  • Thu thập mẫu: Mẫu được thu thập từ người cần xét nghiệm ADN, thông thường là bằng cách lấy một mẫu máu hoặc một mẫu tế bào từ bên trong miệng. Các mẫu này sẽ được lưu trữ và vận chuyển đến phòng thí nghiệm để tiến hành phân tích.
  • Trích xuất DNA: Các kỹ thuật viên, nhà khoa học sẽ tiến hành trích xuất DNA từ mẫu được thu thập. Quá trình này bao gồm việc phá vỡ các tế bào và tách lọc DNA ra khỏi các thành phần khác của tế bào.
  • Phân tích DNA: Sau khi trích xuất DNA, các nhà khoa học sẽ sử dụng các phương pháp khác nhau để phân tích DNA. Các phương pháp này có thể bao gồm phân tích quy trình PCR (Polymerase Chain Reaction) để nhân bản DNA và phân tích giải trình tự DNA.
  • Đánh giá kết quả: Sau khi phân tích xong, các nhà khoa học sẽ đánh giá kết quả và so sánh với các dữ liệu tham chiếu để xác định thông tin cần thiết, bao gồm việc xác định mối quan hệ họ hàng, đánh giá nguy cơ bệnh, hoặc định danh tội phạm.

Việc xét nghiệm ADN cần phải được thực hiện bởi các chuyên gia y tế và kỹ thuật viên có kinh nghiệm, và các mẫu và kết quả phải được bảo mật và xử lý đúng cách để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy.

Xét nghiệm ADN có đau không?

Thường thì quá trình lấy mẫu để xét nghiệm ADN không gây đau hoặc khó chịu cho người được kiểm tra. Có hai phương pháp lấy mẫu DNA thông thường:

  • Lấy mẫu máu: Quá trình lấy mẫu máu tương đối nhanh chóng và ít đau đớn. Điều quan trọng là kỹ thuật viên phải có kinh nghiệm và tay nghề để đảm bảo mẫu được lấy chính xác và không gây đau.
  • Lấy mẫu tế bào trong miệng: Phương pháp này còn được gọi là phương pháp lấy mẫu bằng cọ (swab). Quá trình này không đau đớn và không cần tạo một vết cắt hay mổ, chỉ đơn giản là sử dụng một chiếc cọ để lấy mẫu tế bào trên niêm mạc miệng.

Tuy nhiên, những người có vấn đề về sức khỏe, đặc biệt là về máu, có thể gặp phải một số khó khăn khi lấy mẫu máu. Ngoài ra, một số người có thể cảm thấy khó chịu khi chiếc cọ được sử dụng để lấy mẫu tế bào trong miệng. Tuy nhiên, trong tổng thể, quá trình xét nghiệm ADN thường không gây ra đau hoặc khó chịu đáng kể.

Kết quả xét nghiệm ADN sẽ ra sao và có chính xác không?

Kết quả xét nghiệm ADN sẽ phụ thuộc vào mục đích xét nghiệm cụ thể, nhưng nó có thể cho ra thông tin về mối quan hệ họ hàng, nguy cơ bệnh, hay định danh tội phạm, v.v.

Quy trình xét nghiệm ADN được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm và các phương pháp được sử dụng đều được kiểm tra đánh giá chất lượng, do đó kết quả xét nghiệm ADN được coi là rất chính xác.

Xét nghiệm ADN huyết thống cho độ chính xác lên tới 99,99%, là bằng khoa học chính xác nhất và được ứng dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính tại Việt Nam như: Làm khai sinh, Trưng cầu Giám định Tòa án, Thủ tục bảo lãnh, Nhập tịch,…

Do đó, việc đánh giá kết quả xét nghiệm ADN phải được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm và phải xem xét kết quả kết hợp với thông tin và bệnh sử của bệnh nhân. Nếu cần thiết, việc lấy mẫu và xét nghiệm có thể được lặp lại để đảm bảo kết luận là chính xác.

Xét nghiệm ADN có giúp phát hiện được các bệnh di truyền không?

Có, xét nghiệm ADN có thể giúp phát hiện được nhiều loại bệnh di truyền, bao gồm:

Bệnh ung thư: Xét nghiệm ADN có thể phát hiện các biến đổi trong gen liên quan đến ung thư, giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh và theo dõi sức khỏe.

Bệnh thừa kế liên quan đến gen: Xét nghiệm ADN có thể giúp phát hiện các biến đổi trong gen gây ra các bệnh di truyền, bao gồm bệnh Tay-Sachs, bệnh thalassemia và bệnh bạch cầu dạng thalassemia.

Bệnh tim mạch: Xét nghiệm ADN có thể giúp xác định nguy cơ mắc các bệnh tim mạch di truyền như bệnh động mạch vành, bệnh lý van tim và bệnh tim bẩm sinh.

Bệnh Parkinson: Xét nghiệm ADN có thể giúp phát hiện các biến đổi trong gen liên quan đến bệnh Parkinson, giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh và theo dõi sức khỏe.

Bệnh Alzheimer: Xét nghiệm ADN có thể giúp phát hiện các biến đổi trong gen liên quan đến bệnh Alzheimer, giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh và theo dõi sức khỏe.

Tuy nhiên, xét nghiệm ADN chỉ có thể phát hiện các biến đổi gen và đánh giá nguy cơ mắc bệnh, không thể xác định chính xác liệu một người có mắc bệnh hay không.

Vì vậy, kết quả của xét nghiệm ADN cần được hiểu rõ và đánh giá kết hợp với các yếu tố khác để đưa ra quyết định chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Xét nghiệm ADN có được bảo mật không?

Đúng như các dịch vụ y tế khác, xét nghiệm ADN yêu cầu tính bảo mật cao để bảo vệ thông tin cá nhân của người tham gia. Các thông tin về ADN của một cá nhân chứa đựng nhiều thông tin nhạy cảm và có thể được sử dụng để đưa ra quyết định về sức khỏe của người đó.

Để đảm bảo tính bảo mật, các trung tâm thực hiện xét nghiệm ADN thường áp dụng các biện pháp bảo mật như:

  • Mã hóa dữ liệu: Các dữ liệu liên quan đến ADN của người dùng được mã hóa để đảm bảo tính bảo mật.
  • Kiểm soát truy cập: Các cơ sở y tế chỉ cho phép những nhân viên được ủy quyền và có nhu cầu thực sự mới được truy cập vào dữ liệu của người dùng.
  • Bảo vệ thông tin cá nhân: Các cơ sở y tế phải tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ thông tin cá nhân của người dùng.
  • Xóa dữ liệu sau khi sử dụng: Sau 1 khoảng thời gian nhất định, nếu khách hàng không có nhu cầu nhận bản kết quả (bản cứng) thì trung tâm sẽ tiến hành hủy bản cứng này để đảm bảo bảo mật thông tin khách hàng.

Tuy nhiên, việc bảo vệ thông tin cá nhân của người dùng cũng phụ thuộc vào khả năng bảo mật của các trung tâm thực hiện xét nghiệm ADN. Vì vậy, người sử dụng cần lựa chọn các cơ sở uy tín và đáng tin cậy để đảm bảo tính bảo mật của thông tin của mình.

Chi phí cho xét nghiệm ADN là bao nhiêu?

Chi phí cho xét nghiệm ADN có thể khác nhau tùy thuộc vào mục đích và loại xét nghiệm ADN.

Với mục đích sử dụng trong lâm sàng, ví dụ như để chẩn đoán bệnh di truyền, giám định vụ án, hoặc điều trị ung thư, chi phí xét nghiệm ADN có thể rất cao, từ vài triệu đến vài chục triệu đồng tùy thuộc vào loại xét nghiệm và quy mô.

Với mục đích xác định huyết thống, xét nghiệm ADN có giá từ vài triệu cho đến hơn 20 triệu đồng, tùy vào thời gian trả kết quả, loại mẫu, tình trạng người được lấy mẫu (thai nhi, hài cốt,…)

Vì vậy, để biết chi phí cụ thể cho một loại xét nghiệm ADN nào đó, người sử dụng cần tham khảo thông tin từ các cơ sở y tế hoặc các công ty cung cấp dịch vụ xét nghiệm ADN.

Xét nghiệm ADN có ảnh hưởng đến sức khỏe của tôi không?

Xét nghiệm ADN không ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn. Đây là một quá trình không xâm lấn, không gây đau đớn hay rủi ro cho sức khỏe của người được xét nghiệm.

Tuy nhiên, việc biết thông tin về di truyền của bản thân có thể gây ra tâm lý áp lực và lo lắng cho một số người.

Nếu bạn quan tâm đến việc làm xét nghiệm ADN và lo lắng về hậu quả tâm lý có thể xảy ra, bạn nên thảo luận với bác sĩ hoặc chuyên gia tư vấn trước khi quyết định thực hiện xét nghiệm.